Kradzież – od jakiej kwoty jest przestępstwo i co grozi?

Wykroczenie a przestępstwo -- podstawowa różnica

Polskie prawo dzieli czyny zabronione na dwie zasadnicze kategorie: wykroczenia i przestępstwa. Zrozumienie różnicy między nimi jest fundamentalne dla oceny konsekwencji prawnych, jakie mogą spotkać sprawcę kradzieży.

Wykroczenie to czyn o niższym stopniu społecznej szkodliwości, regulowany przez Kodeks wykroczeń. Sprawy o wykroczenia rozpatrywane są w trybie uproszczonym, a grożące kary są łagodniejsze -- najczęściej jest to grzywna, ograniczenie wolności lub areszt do 30 dni. Co istotne, wykroczenie nie powoduje wpisu do Krajowego Rejestru Karnego w rozumieniu karalności za przestępstwo, choć figuruje w ewidencji wykroczeń.

Przestępstwo to czyn o znacznie wyższym stopniu społecznej szkodliwości, penalizowany przez Kodeks karny. Postępowanie karne jest bardziej sformalizowane, a katalog kar obejmuje grzywnę, ograniczenie wolności oraz pozbawienie wolności -- w przypadku kradzieży nawet do 8 lat. Skazanie za przestępstwo oznacza wpis do Krajowego Rejestru Karnego, co ma daleko idące konsekwencje w życiu zawodowym i osobistym.

Kiedy zatem mamy do czynienia z przestępstwem, a kiedy z wykroczeniem? W przypadku kradzieży decydującym kryterium jest wartość skradzionego mienia. Ustawodawca wyznaczył konkretny próg kwotowy, którego przekroczenie powoduje, że czyn przestaje być wykroczeniem i staje się przestępstwem ściganym na podstawie Kodeksu karnego.

Warto podkreślić, że od jakiej kwoty zaczyna się sprawa karna, zależy bezpośrednio od aktualnego stanu prawnego -- próg ten był w ostatnich latach kilkukrotnie zmieniany.

Konsekwencje kwalifikacji -- dlaczego to tak ważne?

Podział na wykroczenie i przestępstwo to nie tylko kwestia nazewnictwa. Różnice mają ogromne znaczenie praktyczne:

• Wpis do rejestru -- skazanie za przestępstwo jest odnotowywane w Krajowym Rejestrze Karnym i widoczne w zaświadczeniu o niekaralności, co może uniemożliwić podjęcie pracy w wielu zawodach (np. w administracji publicznej, bankowości, ochronie). Wykroczenie figuruje jedynie w ewidencji wykroczeń.
• Tryb postępowania -- przestępstwo jest ścigane w ramach postępowania karnego, z udziałem prokuratora i sądu karnego. Wykroczenie rozpatrywane jest w szybszym i mniej sformalizowanym trybie wykroczeniowym.
• Wymiar kary -- za przestępstwo grozi kara pozbawienia wolności (nawet wieloletnia), podczas gdy za wykroczenie maksymalnie areszt do 30 dni.
• Zatarcie skazania -- przy przestępstwie wpis w KRK widnieje przez wiele lat (np. 10 lat od wykonania kary pozbawienia wolności). Wykroczenie ulega zatarciu po 2 latach od wykonania, darowania lub przedawnienia kary.

Od jakiej kwoty kradzież jest przestępstwem?

Aktualny próg: 800 zł (od 2024 roku)

Na mocy nowelizacji, która weszła w życie 1 października 2024 roku, granicą między wykroczeniem a przestępstwem kradzieży jest kwota 800 zł. Oznacza to, że:

• Kradzież mienia o wartości do 800 zł stanowi wykroczenie z art. 119 Kodeksu wykroczeń.
• Kradzież mienia o wartości powyżej 800 zł jest przestępstwem z art. 278 Kodeksu karnego.

Wcześniej, w latach 2018--2024, próg ten wynosił 500 zł. Jeszcze wcześniej, do 2013 roku, granicą była kwota zaledwie 250 zł. Podniesienie progu do 800 zł miało na celu dostosowanie przepisów do realiów ekonomicznych, w tym do inflacji i wzrostu cen towarów.

Warto pamiętać, że próg 800 zł obowiązuje od października 2024 roku i jest aktualny w 2025 roku. Osoby poszukujące informacji o tym, od jakiej kwoty kradzież jest przestępstwem w 2025 roku, mogą być spokojne -- w chwili publikacji niniejszego artykułu nie planowane są kolejne zmiany tego progu.

Czy 800 zł to wykroczenie czy przestępstwo?

To pytanie pojawia się bardzo często i wymaga precyzyjnej odpowiedzi. Kradzież mienia o wartości dokładnie 800 zł stanowi wykroczenie -- nie przestępstwo. Przestępstwem jest dopiero kradzież mienia o wartości przekraczającej 800 zł. Wynika to wprost z brzmienia art. 119 Kodeksu wykroczeń, który obejmuje kradzież rzeczy o wartości nieprzekraczającej 800 zł.

Zatem jeśli ktoś ukradł przedmiot o wartości 800 zł, odpowiada za wykroczenie. Jeśli natomiast wartość skradzionego mienia wynosi 801 zł lub więcej -- jest to już przestępstwo.

Jak ustalana jest wartość skradzionego mienia?

Wartość mienia ustala się na podstawie jego rzeczywistej wartości rynkowej w chwili popełnienia czynu -- nie ceny zakupu nowego przedmiotu. Oznacza to, że telefon kupiony rok temu za 2000 zł, którego aktualna wartość rynkowa wynosi 1200 zł, będzie wyceniany na potrzeby postępowania na kwotę 1200 zł.

W przypadku kradzieży kilku przedmiotów jednocześnie (w ramach jednego czynu) ich wartość sumuje się. Ma to istotne znaczenie praktyczne -- kradzież kilku drobnych rzeczy, z których każda osobno nie przekracza progu 800 zł, może łącznie stanowić przestępstwo.

Co grozi za kradzież?

Konsekwencje prawne kradzieży różnią się zasadniczo w zależności od wartości skradzionego mienia. Poniżej przedstawiamy szczegółowy przegląd kar w poszczególnych przedziałach kwotowych.

Kradzież poniżej 100 zł

Kradzież mienia o wartości poniżej 100 zł stanowi wykroczenie z art. 119 Kodeksu wykroczeń. W praktyce, ze względu na niską wartość przedmiotu, postępowanie często kończy się mandatem karnym lub wnioskiem o ukaranie do sądu rejonowego. Grozi za to:

• grzywna od 20 do 5000 zł,
• kara ograniczenia wolności (prace społeczne),
• areszt od 5 do 30 dni (stosowany wyjątkowo).

W przypadku tak niskich kwot policja nierzadko stosuje pouczenie, szczególnie wobec osób niekaranych wcześniej. Nie oznacza to jednak, że kradzież drobnych rzeczy jest bezkarna -- każde zgłoszenie jest odnotowywane, a przy powtarzających się czynach konsekwencje narastają.

Kradzież od 100 do 800 zł

Czyn nadal stanowi wykroczenie, jednak organy ścigania traktują go poważniej niż kradzieże bagatelne. W tym przedziale kwotowym sąd częściej orzeka wyższe grzywny (rzędu kilkuset złotych do kilku tysięcy) i może zdecydować o ograniczeniu wolności. Sprawca figuruje w ewidencji wykroczeń przez okres 2 lat od uprawomocnienia się rozstrzygnięcia.

Należy jednak pamiętać, że nawet przy wykroczeniu sąd może orzec obowiązek naprawienia szkody oraz przepadek przedmiotów pochodzących z czynu. Ponadto wielokrotne popełnianie wykroczeń kradzieży może skutkować surowszym potraktowaniem przez sąd i orzeczeniem kary aresztu zamiast grzywny.

Kradzież powyżej 800 zł -- przestępstwo z art. 278 k.k.

Przekroczenie progu 800 zł oznacza, że sprawca odpowiada za przestępstwo na podstawie art. 278 par. 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem kradzież zagrożona jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

W praktyce sądy przy pierwszym czynie i niskiej wartości przekraczającej próg (np. 1000--2000 zł) orzekają najczęściej:

• karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (na okres próby od 1 do 3 lat),
• grzywnę,
• obowiązek naprawienia szkody.

Co grozi za kradzież 10 000 zł?

Kradzież mienia o wartości 10 000 zł to przestępstwo z art. 278 par. 1 k.k., za które grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Przy takiej kwocie sąd z reguły orzeka surowszą karę niż przy kradzieży niewiele przekraczającej próg. Realnie można spodziewać się kary pozbawienia wolności od roku do 2 lat -- przy braku okoliczności łagodzących istnieje możliwość jej bezwzględnego wykonania, czyli odbycia kary w zakładzie karnym.

Dodatkowe okoliczności, takie jak działanie w grupie, włamanie czy recydywa, mogą znacząco podwyższyć wymiar kary. Warto dodać, że sąd przy wymiarze kary bierze pod uwagę również zachowanie sprawcy po czynie -- dobrowolne zwrócenie skradzionego mienia lub naprawienie szkody może istotnie złagodzić karę, natomiast brak jakiejkolwiek współpracy ze strony sprawcy działa na jego niekorzyść.

Kradzież o znacznej wartości (powyżej 200 000 zł)

Art. 278 par. 2 k.k. w związku z art. 115 par. 5 k.k. przewiduje surowszą odpowiedzialność za kradzież mienia o znacznej wartości, czyli przekraczającej 200 000 zł w chwili popełnienia czynu. W takim przypadku kara wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Kiedy za kradzież można iść do więzienia?

Bezwzględna kara pozbawienia wolności -- czyli faktyczne osadzenie w zakładzie karnym -- grozi przede wszystkim w następujących sytuacjach:

• recydywa -- sprawca był już wcześniej karany za podobne przestępstwo,
• kradzież z włamaniem (art. 279 k.k.) -- zagrożona karą od roku do 10 lat,
• kradzież o znacznej wartości -- mienie warte powyżej 200 000 zł,
• działanie w zorganizowanej grupie przestępczej,
• brak dobrowolnego naprawienia szkody i postawa wskazująca na wysoki stopień demoralizacji.

Przy pierwszym czynie i wartości mienia nieznacznie przekraczającej 800 zł kara bezwzględnego pozbawienia wolności jest mało prawdopodobna -- sądy zwykle stosują warunkowe zawieszenie lub kary wolnościowe.

Niska szkodliwość czynu -- kiedy sąd umorzy sprawę?

Polskie prawo karne przewiduje instytucję umorzenia postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu (art. 17 par. 1 pkt 3 Kodeksu postępowania karnego). Oznacza to, że nawet jeśli wartość skradzionego mienia formalnie przekracza próg przestępstwa, sąd lub prokurator może uznać, że okoliczności czynu świadczą o tak niskim stopniu jego szkodliwości, że prowadzenie postępowania karnego nie jest celowe.

Ile wynosi niska szkodliwość czynu?

Nie istnieje ustawowo określona kwota, do jakiej sąd automatycznie uznaje niską szkodliwość czynu. Ocena ta jest dokonywana indywidualnie, na podstawie szeregu kryteriów wymienionych w art. 115 par. 2 Kodeksu karnego:

• rozmiar wyrządzonej szkody -- im niższa wartość mienia, tym większe szanse na uznanie znikomej szkodliwości,
• sposób i okoliczności popełnienia czynu -- kradzież impulsywna traktowana jest łagodniej niż zaplanowana,
• motywacja sprawcy -- kradzież z głodu czy skrajnej biedy może uzasadniać łagodniejszą ocenę,
• rodzaj naruszonych dóbr -- kradzież przedmiotu o wartości materialnej jest oceniana inaczej niż kradzież rzeczy o wartości sentymentalnej,
• stopień zawinienia -- czy sprawca działał z pełną premedytacją, czy pod wpływem impulsu,
• postawa sprawcy po czynie -- dobrowolny zwrot mienia lub naprawienie szkody przemawia na korzyść.

W praktyce sądowej instytucja ta bywa stosowana najczęściej przy kradzieżach o wartości nieznacznie przekraczającej 800 zł (np. 850--1000 zł), gdy sprawca jest niekarany, niezwłocznie naprawił szkodę i wyraził skruchę. Nie jest to jednak reguła -- każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie.

Warunkowe umorzenie postępowania

Oprócz umorzenia z powodu znikomej szkodliwości istnieje również instytucja warunkowego umorzenia postępowania (art. 66 k.k.). Sąd może ją zastosować, gdy:

• sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne,
• czyn zagrożony jest karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności,
• wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,
• okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości.

Warunkowe umorzenie jest korzystnym rozwiązaniem dla sprawcy, ponieważ formalnie nie stanowi skazania -- nie wpisuje się go do rejestru skazanych (choć figuruje w KRK jako warunkowe umorzenie). Okres próby wynosi od roku do 3 lat, a sąd może nałożyć obowiązek naprawienia szkody, świadczenia pieniężnego lub dozoru kuratora.

Przywłaszczenie a kradzież -- różnice

W kontekście pytań o to, od jakiej kwoty jest przywłaszczenie, warto wyjaśnić fundamentalną różnicę między kradzieżą a przywłaszczeniem.

Kradzież (art. 278 k.k.) polega na zabraniu cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia -- sprawca zabiera coś, co do niego nie należy i czego nie miał w posiadaniu.

Przywłaszczenie (art. 284 k.k.) polega na zatrzymaniu cudzej rzeczy, która już znajdowała się w legalnym posiadaniu sprawcy. Typowym przykładem jest nieprawne zatrzymanie powierzonego mienia -- np. pracownik nie zwraca służbowego laptopa po zakończeniu pracy.

Progi kwotowe przy przywłaszczeniu

Podobnie jak w przypadku kradzieży, przywłaszczenie podlega podziałowi na wykroczenie i przestępstwo w zależności od wartości mienia:

• Do 800 zł -- przywłaszczenie stanowi wykroczenie (art. 119 par. 1 k.w.).
• Powyżej 800 zł -- przywłaszczenie jest przestępstwem z art. 284 k.k., zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Warto zaznaczyć, że przywłaszczenie powierzonej rzeczy (art. 284 par. 2 k.k.) -- np. mienia przekazanego na mocy umowy -- jest zagrożone surowszą karą: od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a sądy traktują takie czyny poważniej ze względu na naruszenie zaufania.

Praktyczne przykłady

Różnica między kradzieżą a przywłaszczeniem ma istotne znaczenie praktyczne. Oto typowe sytuacje:

• Kradzież: ktoś zabiera z parkingu rower należący do innej osoby.
• Przywłaszczenie: osoba pożycza od znajomego aparat fotograficzny i odmawia jego zwrotu, traktując go jak własny.
• Przywłaszczenie powierzonej rzeczy: pracownik firmy kurierskiej zatrzymuje paczkę przeznaczoną dla klienta.

Kwalifikacja czynu jako kradzieży lub przywłaszczenia wpływa nie tylko na podstawę prawną zarzutu, ale może również rzutować na wymiar kary. Przywłaszczenie rzeczy powierzonej jest traktowane przez sądy szczególnie surowo, ponieważ wiąże się ze złamaniem zaufania, jakim sprawca został obdarzony.

Co robi policja po zgłoszeniu kradzieży?

Wiele osób zastanawia się, od jakiej kwoty jest ścigana kradzież i od jakiej kwoty można zgłosić przestępstwo. Odpowiedź jest jednoznaczna: kradzież można zgłosić niezależnie od wartości skradzionego mienia. Nie istnieje minimalna kwota, od której policja ma obowiązek przyjąć zgłoszenie -- funkcjonariusze muszą zarejestrować każde zawiadomienie o czynie zabronionym.

Procedura po zgłoszeniu

Po zgłoszeniu kradzieży policja podejmuje następujące czynności:

1. Przyjęcie zawiadomienia -- funkcjonariusz spisuje zeznania pokrzywdzonego, w których powinny znaleźć się szczegółowe informacje o skradzionym mieniu, okolicznościach zdarzenia i ewentualnych świadkach.

1. Wstępna kwalifikacja czynu -- na podstawie szacunkowej wartości skradzionego mienia policja dokonuje wstępnej kwalifikacji jako wykroczenie (do 800 zł) lub przestępstwo (powyżej 800 zł). Ma to kluczowe znaczenie dla dalszego trybu postępowania.

1. Czynności operacyjne -- obejmują zabezpieczenie śladów, przegląd monitoringu, przesłuchanie świadków i inne działania zmierzające do ustalenia sprawcy.

1. Wszczęcie postępowania:

• W przypadku wykroczenia policja może skierować wniosek o ukaranie do sądu lub, w uzasadnionych wypadkach, nałożyć mandat.
• W przypadku przestępstwa wszczynane jest postępowanie przygotowawcze (dochodzenie), które nadzoruje prokurator.

1. Dalsze etapy -- jeśli sprawca zostanie ustalony, sprawa trafia do prokuratury (przy przestępstwie) lub bezpośrednio do sądu (przy wykroczeniu).

Od jakiej kwoty jest sprawa w sądzie za kradzież?

Każda kradzież -- niezależnie od wartości -- może trafić do sądu. W przypadku wykroczenia sprawę rozpatruje sąd rejonowy na podstawie wniosku o ukaranie. W przypadku przestępstwa sprawę kieruje do sądu prokurator w formie aktu oskarżenia. Nie istnieje zatem minimalna kwota, od której sąd zajmuje się kradzieżą -- nawet kradzież przedmiotu wartego kilkadziesiąt złotych może być przedmiotem rozprawy sądowej.

Kiedy areszt za kradzież?

Tymczasowe aresztowanie w sprawach o kradzież stosowane jest wyjątkowo. Policja i prokuratura mogą wnioskować o areszt, gdy:

• istnieje uzasadniona obawa ucieczki podejrzanego,
• zachodzi obawa matactwa (np. wpływania na świadków),
• podejrzanemu grozi surowa kara (co dotyczy kradzieży o znacznej wartości),
• sprawca jest recydywistą i zachodzi obawa popełnienia kolejnego przestępstwa.

Przy kradzieżach zwykłych (art. 278 par. 1 k.k.) tymczasowe aresztowanie jest rzadkością -- stosuje się je przede wszystkim wobec sprawców kradzieży z włamaniem, kradzieży zorganizowanych lub sprawców o bogatej przeszłości kryminalnej.

Prawa pokrzywdzonego w postępowaniu

Jako osoba pokrzywdzona kradzieżą warto wiedzieć o przysługujących prawach. Pokrzywdzony ma prawo do:

• wglądu w akta sprawy na etapie postępowania przygotowawczego (za zgodą prowadzącego postępowanie) i sądowego,
• złożenia wniosku o naprawienie szkody -- sąd może zobowiązać sprawcę do zwrotu równowartości skradzionego mienia,
• występowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu sądowym, co daje prawo do składania wniosków dowodowych i zadawania pytań,
• zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania, jeśli pokrzywdzony nie zgadza się z decyzją prokuratora.

Kiedy warto skontaktować się z adwokatem?

Konsultacja z adwokatem specjalizującym się w sprawach karnych jest zalecana w każdym przypadku, gdy:

• Zostali Państwo zatrzymani lub przesłuchani jako podejrzani o popełnienie kradzieży -- niezależnie od wartości mienia. Już na etapie pierwszego przesłuchania można popełnić błędy, które będą miały konsekwencje w dalszym postępowaniu. Adwokat pomoże przygotować linię obrony i zadba o przestrzeganie praw procesowych.

• Wartość skradzionego mienia jest bliska progu 800 zł -- w takich sytuacjach prawidłowa wycena mienia może przesądzić o kwalifikacji czynu jako wykroczenia zamiast przestępstwa. Adwokat może skutecznie kwestionować zawyżoną wycenę przedstawioną przez pokrzywdzonego lub policję.

• Są Państwo pokrzywdzeni kradzieżą -- adwokat pomoże prawidłowo udokumentować szkodę, dochodzić odszkodowania w postępowaniu karnym (jako powód cywilny) i monitorować przebieg postępowania.

• Grozi Państwu zarzut recydywy -- ponowne popełnienie przestępstwa kradzieży w określonym czasie od odbycia kary może skutkować znacząco surowszym wymiarem kary na podstawie art. 64 Kodeksu karnego.

• Prokurator zaproponował dobrowolne poddanie się karze -- pozornie korzystna propozycja nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem. Adwokat oceni, czy proponowana kara jest adekwatna i czy istnieją szanse na korzystniejsze rozstrzygnięcie.

• Rozważają Państwo warunkowe umorzenie postępowania -- przygotowanie odpowiedniego wniosku i argumentacji wymaga znajomości orzecznictwa i praktyki sądowej.

Niezależnie od tego, po której stronie postępowania się Państwo znajdują, profesjonalna pomoc prawna pozwala uniknąć kosztownych błędów i zwiększa szanse na pomyślne zakończenie sprawy. Kancelaria adwokacka z doświadczeniem w sprawach karnych pomoże Państwu na każdym etapie -- od pierwszego kontaktu z policją, przez postępowanie przygotowawcze, aż po rozprawę sądową.