Paserstwo – kiedy grozi kara i jak się bronić

Czym jest paserstwo?

Paserstwo to przestępstwo polegające na nabywaniu, pomocy w zbyciu lub przyjmowaniu rzeczy uzyskanych za pomocą czynu zabronionego. Kodeks karny rozróżnia paserstwo umyślne i nieumyślne, które różnią się znamionami i wysokością grożących kar.

Paserstwo umyślne (art. 291 k.k.)

Paserstwo umyślne zachodzi, gdy sprawca wie, że rzecz pochodzi z przestępstwa, a mimo to ją nabywa, pomaga w jej zbyciu lub ukrywa. Kara za paserstwo umyślne to pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W przypadku rzeczy znacznej wartości kara może wynieść od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Paserstwo nieumyślne (art. 292 k.k.)

Paserstwo nieumyślne dotyczy sytuacji, gdy sprawca powinien był i mógł przypuszczać, że rzecz pochodzi z przestępstwa. To istotna różnica – nie wymaga się tu pewnej wiedzy, a jedynie możliwości powzięcia podejrzenia. Kara za paserstwo nieumyślne jest łagodniejsza: grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do 2 lat.

Kiedy możemy popełnić paserstwo?

Paserstwo najczęściej dotyczy zakupu rzeczy używanych od osób prywatnych lub na targowiskach. Typowe sytuacje ryzyka to:

• Zakup telefonu lub elektroniki – szczególnie gdy cena jest znacząco niższa od rynkowej.
• Nabycie samochodu lub jego części – bez pełnej dokumentacji lub z podejrzanym pochodzeniem.
• Kupno biżuterii lub zegarków – od nieznanych osób, bez certyfikatów.
• Przyjęcie rzeczy w zastaw – szczególnie w lombardach i komisach.
• Zakup na portalach ogłoszeniowych – gdzie weryfikacja sprzedawcy jest ograniczona.

Okoliczności wzbudzające podejrzenie

Sądy przyjmują, że pewne okoliczności powinny wzbudzić podejrzenie co do pochodzenia rzeczy:

• Cena znacząco niższa od wartości rynkowej.
• Brak dokumentacji zakupu, faktury, paragonu.
• Niechęć sprzedawcy do ujawnienia swoich danych.
• Transakcja w nietypowym miejscu lub o nietypowej porze.
• Pośpiech sprzedawcy i nacisk na szybką transakcję.
• Usunięte numery seryjne lub oznaczenia właściciela.

Kary i konsekwencje

Konsekwencje skazania za paserstwo wykraczają poza samą karę orzeczoną przez sąd:

Kary zasadnicze

• Paserstwo umyślne podstawowe – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
• Paserstwo umyślne kwalifikowane (rzecz znacznej wartości) – od roku do 10 lat.
• Paserstwo nieumyślne – grzywna, ograniczenie wolności lub do 2 lat pozbawienia wolności.
• Wypadek mniejszej wagi – grzywna, ograniczenie wolności lub do roku pozbawienia wolności.

Przepadek rzeczy

Niezależnie od kary, sąd orzeka przepadek rzeczy pochodzącej z przestępstwa. Oznacza to, że nabyta rzecz zostanie Państwu odebrana bez żadnej rekompensaty. Tracicie więc zarówno rzecz, jak i pieniądze wydane na jej zakup.

Wpis do Krajowego Rejestru Karnego

Skazanie za paserstwo wiąże się z wpisem do rejestru karnego, co może mieć daleko idące konsekwencje – utrudniony dostęp do niektórych zawodów, problemy z uzyskaniem kredytu czy wyjazdem za granicę.

Jak się bronić przed zarzutem paserstwa?

Oskarżenie o paserstwo nie oznacza automatycznego skazania. Istnieje wiele linii obrony, w zależności od okoliczności sprawy.

Brak świadomości pochodzenia rzeczy

W przypadku paserstwa umyślnego kluczowe jest wykazanie, że nie wiedzieliście o przestępczym pochodzeniu rzeczy. Jeśli okoliczności zakupu nie wzbudzały podejrzeń, brak jest podstaw do skazania za paserstwo umyślne.

Brak możliwości powzięcia podejrzenia

Przy paserystwie nieumyślnym obrona polega na wykazaniu, że w danych okolicznościach przeciętny człowiek nie mógłby podejrzewać przestępczego pochodzenia rzeczy. Istotne są wszystkie okoliczności transakcji – miejsce, cena, zachowanie sprzedawcy, dostępna dokumentacja.

Dokumentacja zakupu

Kluczowym dowodem na Państwa korzyść może być dokumentacja zakupu:

• Umowa kupna-sprzedaży z danymi sprzedawcy.
• Potwierdzenie przelewu lub płatności kartą.
• Korespondencja ze sprzedawcą.
• Zdjęcia rzeczy przed zakupem.
• Sprawdzenie rzeczy w dostępnych bazach (np. baza skradzionych pojazdów).

Jak uniknąć zarzutu paserstwa?

Najlepsza obrona to prewencja. Przy zakupie rzeczy używanych warto zachować ostrożność:

• Sprawdź cenę rynkową – jeśli oferta jest zbyt atrakcyjna, może być podejrzana.
• Żądaj dokumentów – faktury, paragonu, dowodu wcześniejszego zakupu.
• Spisz umowę – z danymi sprzedawcy (imię, nazwisko, adres, PESEL lub nr dowodu).
• Płać przelewem – zostawia ślad i potwierdza transakcję.
• Sprawdź numery seryjne – w przypadku elektroniki czy pojazdów można zweryfikować, czy nie są zgłoszone jako skradzione.
• Kupuj w zaufanych miejscach – sklepy komisowe, lombardy z licencją, autoryzowane komisy samochodowe.

Paserstwo programu komputerowego

Szczególnym rodzajem paserstwa jest paserstwo programu komputerowego (art. 293 k.k.). Dotyczy ono nabywania, przyjmowania lub pomocy w zbyciu programu komputerowego uzyskanego w wyniku czynu zabronionego. W praktyce chodzi najczęściej o pirackie oprogramowanie.

Odpowiedzialność może ponosić nie tylko osoba instalująca pirackie oprogramowanie na własnym komputerze, ale również przedsiębiorcy korzystający z nielicencjonowanego software'u w firmie. Kontrole legalności oprogramowania przeprowadzane przez BSA (Business Software Alliance) niejednokrotnie prowadzą do postępowań karnych.

Kiedy skorzystać z pomocy adwokata?

W sprawach o paserstwo pomoc adwokata jest nieoceniona, szczególnie gdy:

• Zostaliście wezwani na przesłuchanie w charakterze podejrzanego.
• Policja zatrzymała rzecz, którą nabyliście w dobrej wierze.
• Otrzymaliście akt oskarżenia o paserstwo.
• Nie jesteście pewni, czy Wasze działanie może być uznane za paserstwo.
• Chcecie odzyskać rzecz zatrzymaną jako dowód w sprawie.
• Prowadzicie działalność gospodarczą w branży obarczonej ryzykiem (komis, lombard).

Doświadczony adwokat pomoże przeanalizować okoliczności sprawy, ocenić szanse na uniewinnienie lub łagodniejszą kwalifikację czynu, zgromadzić dowody na Państwa korzyść oraz skutecznie bronić Państwa praw na każdym etapie postępowania. W sprawach o paserstwo szczegóły mają ogromne znaczenie – profesjonalna obrona może być różnicą między skazaniem a uniewinnieniem.